Endüstriyel otomasyon projelerinde hızlı, güvenli ve sorunsuz devreye alma için mühendislik yaklaşımı ile başlar.
Endüstriyel tesislerde bir projenin başarıyla tamamlanması, yalnızca elektrik ve mekanik ekipmanların montajının yapılmasıyla sınırlı değildir.
Bir sistemin gerçek anlamda işletmeye alınabilmesi için elektrik altyapısı, motor kontrol sistemleri, sürücüler (VFD, Frekans konvertörleri), yumuşak yolvericiler (soft starter), PLC çözüm önerileri ve otomasyonu, SCADA yazılımı ve saha ekipmanlarının birbiriyle uyumlu şekilde çalışması gerekir.
Bu nedenle devreye alma süresi, özellikle pompa istasyonları, su ve atıksu arıtma tesisleri, endüstriyel üretim tesisleri ve proses uygulamalarında projenin toplam teslim süresini doğrudan etkileyen en kritik bir faktördür.
Peki endüstriyel otomasyon projelerinde devreye alma süresi nasıl azaltılır?
İşte daha hızlı ve kontrollü bir devreye alma süreci için uygulanabilecek en etkili 7 yöntem. Bu yazımızda, en ekili 7 maddeyi ele almaya çalışacağız.
- Mühendislik Çalışmalarını Sahadan Önce Tamamlayın
Devreye alma sırasında yaşanan birçok problemin temelinde, projenin mühendislik aşamasında yeterince detaylandırılmamış olması bulunur. İyi planlanmış bir endüstriyel otomasyon mühendisliği ve elektrik mühendisliği çalışması sayesinde sahada karşılaşılabilecek birçok problem daha proje aşamasında tespit edilebilir.
Proje başlangıcında;
- Elektrik tek hat şemaları, AG/OG dağıtım sistemleri,
- Motor Yolverme sistemleri,
- Uygulamaya uygun Frekans konvertör seçimleri, (varsa Soft starter uygulamaları için seçimler)
- PLC I/O listeleri, uygun konfigürasyon çıkarılması
- Haberleşme altyapısı (Topoloji oluşturulması)
- SCADA mimarisi,
- Kontrol ve izleme senaryoları
Önceden hazırlanmalıdır. Bu kapsamlar her projede ayrı ayrı olmayabilir. Fikir vermesi ve bilgi amaçlı paylaşılmıştır. Bu yaklaşım sayesinde saha ekibinin uygulama sırasında sürekli yeni kararlar vermesi önlenir.
İyi mühendislik, hızlı devreye almanın ilk adımıdır.
- Uygulamaya Uygun AG/OG Sürücü veya Soft Starter Seçin
Motorların devreye alınmasında kullanılacak ekipmanın doğru seçilmesi, sistemin güvenilirliği ve devreye alma süresi açısından büyük önem taşır. Motor gücü, uygulama tipi, yük karakteristiği, kalkış koşulları, çalışma rejimi, işletme şartları ve proses gereksinimleri dikkate alınarak;
- AG/OG frekans konvertörleri (VFD),
- AG/OG Yumuşak Yolvericiler (Soft starter)
yol verme çözümleri uygulamaya uygun şekilde belirlenmelidir.
Özellikle pompa ve fan uygulamalarında frekans kontrollü sürücüler, motor hızının proses ihtiyacına göre ayarlanmasına olanak sağlar. Soft starter sistemleri ise uygun uygulamalarda motorun kontrollü şekilde yumuşak şekilde yol almasına ve kalkış/duruş sırasında oluşabilecek mekanik ve elektriksel etkilerin azaltılmasına yardımcı olabilir. Ancak burada önemli olan yalnızca doğru ürünü seçmek değildir.
Sürücü + motor + yolverme panosu + PLC + SCADA + proses bütünlüğünün doğru kurulması gerekir. Bu nedenle profesyonel bir endüstriyel otomasyon firması, ürün seçiminden önce uygulamanın tamamını değerlendirmelidir.
- Yolverme Panolarını Sahaya Gitmeden Önce Test Edin
Devreye alma süresinin uzamasına neden olan önemli problemlerden biri, pano üzerindeki hataların sahada ortaya çıkmasıdır. Bu nedenle AG/OG sürücülü veya soft starterlı yolverme panolarının mümkün olduğunca kapsamlı şekilde fabrika ortamında test edilmesi gerekir.
Bir motor kontrol veya yolverme panosunda;
- Güç ve Kumanda devreleri,
- Sürücü & Soft Starter bağlantıları,
- Koruma ekipmanları,
- PLC sinyalleri, Haberleşme bağlantıları,
- Motor çalışma ve arıza sinyalleri,
- Lokal/uzak kumanda fonksiyonları
kontrol edilmelidir.
Pano imalatı sonrasında gerçekleştirilen FAT (Factory Acceptance Test) çalışmaları, hataların önemli bir bölümünün sahaya ulaşmadan tespit edilmesini sağlar.
Böylece saha ekibi zamanını pano içerisindeki bağlantı hatalarını aramak yerine doğrudan sistemin devreye alınmasına ayırabilir.
- PLC Otomasyon Yazılımını Sahaya Çıkmadan Hazırlayın
PLC otomasyon çözümü, endüstriyel tesislerin kontrol sistemlerinin temel bileşenlerinden biridir. PLC yazılımının tamamen sahada hazırlanması, devreye alma sürecinin gereksiz yere uzamasına neden olabilir. Projenin I/O listesi ve kontrol senaryoları belli olduktan sonra PLC programının önemli bölümü önceden hazırlanabilir.
PLC yazılımında;
- Motor start/stop kontrolü,
- Otomatik ve manuel çalışma,
- Pompa sıralama,
- Seviye kontrolü,
- Basınç kontrolü,
- Debi kontrolü,
- Sürücü haberleşmesi,
- Soft starter kontrolü,
- Alarm yönetimi,
- Interlock ve seçmeli yetki düzeyi fonksiyonları
önceden oluşturulabilir. Böylece sahada sıfırdan program yazmak yerine, hazırlanmış PLC yazılımının gerçek ekipmanlarla doğrulanması sağlanır.
Sahada PLC yazılım kodu geliştirmek yerine sahada PLC yazılım kodunu doğrulamak, devreye alma süresini önemli ölçüde azaltır.
- SCADA Sistemini Projenin Son Aşamasına Bırakmayın
SCADA yazılımı, özellikle büyük endüstriyel tesislerde operatörün sistemi izlemesi ve kontrol etmesi açısından kritik bir role sahiptir. Ancak SCADA sisteminin yalnızca projenin sonunda ekran/görsel açıdan tasarım olarak ele alınması doğru değildir. SCADA mimarisi, PLC ve elektrik otomasyon sistemi ile birlikte proje başlangıcından itibaren planlanmalıdır.
İyi tasarlanmış bir SCADA sistemi üzerinden;
- Pompa ve motorların çalışma durumları,
- Sürücü bilgileri,
- Akım ve gerilim değerleri,
- Güç ve enerji tüketimleri,
- Basınç,
- Debi,
- Seviye,
- Alarm ve arızalar,
- Çalışma süreleri,
- Trendler
İzlenebilmelidir.
PLC-SCADA haberleşmesinin önceden planlanması sayesinde sahadaki haberleşme problemleri de azaltılabilir. Özellikle su ve atıksu tesisleri, pompa istasyonları ve arıtma tesislerinde doğru SCADA mimarisi, hem devreye alma hem de işletme sürecinde önemli avantaj sağlar.
- FAT ve SAT Testlerini Planlı Bir Şekilde Gerçekleştirin
Devreye alma süresini azaltmanın en etkili yöntemlerinden biri, test sürecini sistematik hale getirmektir.
FAT – Fabrika Kabul Testi : Sistem sahaya gönderilmeden önce;
- Pano bağlantıları,
- PLC I/O’ları,
- Sürücü ve soft starter fonksiyonları,
- Kumanda senaryoları,
- Haberleşme,
- Alarm ve arıza sinyalleri kontrol edilir.
SAT – Saha Kabul Testi : Sahada ise;
- Motor dönüş yönleri,
- Sensörler,
- Vanalar,
- Pompa çalışma senaryoları,
- PLC-SCADA haberleşmesi,
- Otomatik çalışma fonksiyonları,
- Sürücü ve soft starter parametreleri kontrol edilir.
FAT ve SAT testlerinin önceden hazırlanmış kontrol listeleriyle gerçekleştirilmesi, devreye alma sürecini daha ölçülebilir ve kontrollü hale getirir.
- Elektrik, Otomasyon ve Mekanik Sistemleri Bir Bütün Olarak Yönetin
Bir endüstriyel tesisin devreye alınmasında en büyük zaman kayıplarından biri, farklı disiplinlerin birbirinden bağımsız ilerlemesidir.
Örneğin; Elektrik panosu hazır olabilir ancak sürücü devreye alınmamış olabilir. Sürücü hazır olabilir ancak PLC programı tamamlanmamış olabilir. PLC çalışıyor olabilir ancak SCADA haberleşmesi tamamlanmamış olabilir. Otomasyon sistemi hazır olabilir ancak saha sensörleri veya vanalar çalışmaya hazır olmayabilir.
Bu nedenle başarılı bir devreye alma sürecinde;
Elektrik + Yolverme Panosu + AG/OG Sürücü (varsa Soft Starter) + PLC + SCADA + Mekanik + Proses bir bütün olarak ele alınmalıdır.
Profesyonel bir mühendislik yaklaşımı; tasarım, tedarik, pano imalatı, yazılım, saha montajı, test ve devreye alma süreçlerini birbirinden kopuk değil, tek bir proje akışı içerisinde yönetir.
Sonuç:
Hızlı Devreye Alma İyi bir Mühendislikle Başlar !
Endüstriyel otomasyon projelerinde devreye alma süresini azaltmak, yalnızca sahada daha hızlı çalışmak anlamına gelmez. Asıl hedef, sahaya daha az problem taşımaktır.
Bunun için;
- Mühendislik çalışmalarını proje başlangıcında tamamlamak,
- Uygulamaya uygun AG/OG sürücü veya soft starter seçmek,
- Yolverme ve motor kontrol panolarını önceden test etmek,
- PLC otomasyon yazılımını sahaya çıkmadan hazırlamak,
- SCADA sistemini proje başlangıcından itibaren planlamak,
- FAT ve SAT süreçlerini sistematik yürütmek,
- Elektrik, otomasyon ve mekanik disiplinlerini bütünleşik şekilde yönetmek
gerekir.
Firmamız; endüstriyel otomasyon, elektrik mühendisliği ve sistem entegrasyonu alanlarında projeye özel çözümler sunmaktadır. AG ve OG sürücülü yolverme panoları, soft starterlı motor kontrol panoları, PLC otomasyon sistemleri, SCADA yazılım çözümleri, pano imalatı, saha montajı ve devreye alma hizmetlerini proje ihtiyaçlarına göre bütünleşik olarak gerçekleştiriyoruz. Özellikle su ve atıksu arıtma tesisleri, pompa istasyonları ve endüstriyel tesislerde, mühendislikten devreye almaya kadar tüm sürecin koordineli şekilde yürütülmesini hedefliyoruz. Çünkü başarılı bir otomasyon projesi yalnızca çalışan bir sistem değildir.
Doğru tasarlanmış, doğru uygulanmış ve zamanında devreye alınmış bir sistemdir.
