Endüstriyel tesislerde enerji verimliliği ve proses kontrolü her geçen gün daha da önemini artırıyor. Bu nedenle birçok işletme, elektrik motorlarında frekans konvertörü (VFD, Sürücü) kullanımını değerlendiriyor. Birçok tesis, büyük yatırım maliyetlerine girmemek için, hala eski yöntemlerle motorlara yolverme prensiplerini tercih edebiliyorlar. Ayrıca, mevcutta bulunan motoru değiştirmeden kısa vadeli yatırım planları gündeme gelebiliyor. Doğrudan şebeke gerilimine, eski nesil bilindik bağlantı yöntemleri ile çözüm üretilebiliyor. Ancak sıkça sorulan bir soru var:
Her Motorda Frekans Konvertörü Kullanılmalı mı?
Bu sorunun en kısa cevabı hayır demektir. Frekans konvertörü, her uygulama için zorunlu bir ekipman değildir. Doğru kullanım alanlarında önemli avantajlar sağlarken, bazı uygulamalarda gereksiz bir yatırım olabilir.
Frekans Konvertörü (Sürücü veya VFD) Nedir?
Frekans konvertörü, elektrik motoruna verilen gerilim ve frekansı kontrol ederek motorun hızını ayarlayan elektronik ve gelişmiş bir motor yolverme ünitesidir. Böylece motor, ihtiyaca uygun hızda çalıştırılabilir ve gereksiz enerji tüketimi önlenebilir.
Frekans Konvertörü Hangi Durumlarda Tercih Edilmelidir?
- Hız Kontrolü Gerekiyorsa (işletmenizdeki prosese göre motor hızı değişken olmalı ise)
Üretim proseslerinde farklı hızlara ihtiyaç duyuluyorsa frekans konvertörü en uygun kaçınılmaz çözümdür.
Örnek uygulamalar:
- Konveyör sistemleri
- Fanlar
- Santrifüj pompalar
- Mikserler
- Kompresörler
Bu uygulamalarda motorun sürekli tam hızda çalışması çoğu zaman gerekli değildir. İşletmenizin çalışma senaryosuna göre, ayarlanarak motorun sürekli tam hızda çalışmasının önüne geçilmiş olur.
- Enerji Tasarrufu Sağlamak İçin (Elektrik faturalarında tasarruf imkanı olabilir)
Özellikle fan ve pompa uygulamalarında motor devrinin küçük oranlarda azaltılması bile enerji tüketiminde ciddi düşüş sağlayabilir. Sürekli tam hızda çalışmayan motor, sürekli tam hızda çalışmadığı, daha düşük akım değerlerinde çalıştığı için, elektrik faturasına olumlu katkı sağlar. Burada anlatılmak istenen motorun daha düşük hızda çalıştırılması, işletmenin gerek duyacağı ihtiyacını karşılayabileceği hızın altına düşmemektir.
İhtiyaç gereği, motor sürekli sabit hızda çalışacaksa, farklı yolverme çözümleri de düşünülebilir. Motorun ilk yolverme anında, maruz kalacağı yüksek demeraj akımlarını azaltmak da önemlidir. Sadece yumuşak kalkış ve duruş gereken yerlerde Yumuşak yol verici (soft starter) ürünlerde düşünülebilir. Bu çözüm ile motorda oluşabilecek elektrik ve mekanik stresler de azaltılmış olur.
- Yumuşak Kalkış ve Duruş Gerekiyorsa
Motorun doğrudan şebekeye bağlanması yüksek kalkış akımı oluşturur. Frekans konvertörü sayesinde:
- Kalkış akımı azalır.
- Mekanik darbeler önlenir.
- Rulman ve kaplin ömrü uzar.
- Bakım maliyetleri düşebilir.
- Yüksek demeraj akımları olmadığı için, motorda elektrik ve mekanik stresler olmayacak. Motorun ömrü uzatılmış olacaktır.
- Gelişmiş seviyede motor koruma parametreleri ile, mikroişlemci kontrollü çalışan frekans konvertörü ile motor ayrıca koruma altında olacaktır.
- Hassas Proses Kontrolü İsteniyorsa
Basınç, debi, sıcaklık veya üretim hızı gibi değerlerin hassas şekilde kontrol edilmesi gereken sistemlerde frekans konvertörleri önemli avantaj sağlar. Frekans konvertörünün analog giriş sinyali veya Mikroişlemci kontrolör ürünlerin (PLC , RTU..v.b) verdiği sinyal seviyelerine göre, motorun istenen hızlara çıkması, inmesi kontrol edilmiş olur.
Hangi Durumlarda Frekans Konvertörü Gerekli Değildir?
Öncelikle her motorun hız kontrolüne ihtiyacı yoktur. İşletme içinde, motorun bağlı olduğu makine veya prosese göre konu netleşmektedir.
Aşağıdaki uygulamalarda frekans konvertörü çoğu zaman gereksiz olabilir:
- Sürekli aynı hızda çalışan motorlar
- Kısa süreli çalışan ekipmanlar
- Basit pompa veya fan uygulamaları
- Sadece açma-kapama şeklinde çalışan makineler
Bu tür uygulamalarda doğrudan yol verme (çok tercih edilmese de) veya yumuşak yolverici (soft starter) daha ekonomik çözümler olabilir. Özellikle AG ve OG seviyesinde büyük güçlü motorlar düşünüldüğünde bu durum çok daha belirleyici olmaktadır.
Frekans Konvertörü Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Yanlış seçilen bir sürücü beklenen faydayı sağlamayabilir.
Seçim yapılırken şu kriterler değerlendirilmelidir:
- Motor gücü
- Motor gerilimi
- Yük tipi (fan, pompa, konveyör vb.)
- Başlangıç torku ihtiyacı
- Çalışma ortamı
- Kablo uzunluğu
- Harmonik etkileri
- EMC gereksinimleri
Ayrıca düşük hızlarda çalışan motorlarda soğutmanın yetersiz kalabileceği unutulmamalıdır. Gerekli durumlarda harici fan kullanılması önerilir. Pano içinde ilave hava sirkülasyonu, duruma göred iklimlendirme çözümleri de gündeme gelebilir.
Doğru Uygulamada Büyük Avantaj Sağlar:
Frekans konvertörleri doğru projelerde;
- Enerji tüketimini azaltır.
- Üretim kalitesini artırır.
- Mekanik ekipman ömrünü uzatır.
- Bakım maliyetlerini düşürebilir.
- Sistemin daha verimli çalışmasını sağlar.
Ancak her motor için standart bir çözüm değildir. Gereksiz kullanılan bir frekans konvertörü yatırım maliyetini artırırken beklenen geri dönüşü sağlamayabilir. Yatırım bütçe maliyetlerinin de dikkate alınması gerekir.
Sonuç :
“Her motorda frekans konvertörü kullanılmalı mı?” sorusunun tek bir cevabı yoktur. Doğru cevap, işletmenin uygulamanın ihtiyaçlarına, proses gereksinimlerine bağlıdır.
Eğer sistemde hız kontrolü, enerji tasarrufu veya hassas proses yönetimi gerekiyorsa frekans konvertörü oldukça faydalı bir çözümdür. Ancak sabit hızda çalışan ve kontrol gerektirmeyen uygulamalarda daha ekonomik başka alternatifler tercih edilebilir.
Bu nedenle frekans konvertörü seçimi yapılırken motor özellikleri, yük tipi ve işletme ihtiyaçları birlikte değerlendirilmelidir. Doğru analiz ile yapılan seçim hem enerji maliyetlerini azaltır hem de sistemin uzun yıllar verimli çalışmasına katkı sağlar.
OG motorlara yolverme çözümleriniz için, her türlü Yumuşak Yol verici(soft Starter) , Frekans konvertör (MV VFD/VSD) ürün ve çözümleriniz için, teknik destek ve teklif çalışmalarında sizlere yardımcı olabiliriz. İhtiyacınız olduğunda bizlere www.cedetas.com.tr web sitemizden bizlere ulaşabilirsiniz.
